Aankomen met het vliegtuig
Schotland heeft vier grote internationale luchthavens. Edinburgh (EDI) is de drukste, met het ruimste aanbod aan Europese en intercontinentale routes; een tram en expresbussen brengen je in ongeveer 30 minuten naar het stadscentrum. Glasgow (GLA) ligt op ongeveer 25 minuten van de stad met de expresbus. Aberdeen (ABZ) bedient het noordoosten, en via Inverness (INV) sta je meteen in de Hooglanden, met verbindingen via Londen, Amsterdam en andere hubs. Glasgow Prestwick (PIK), aan de kust van Ayrshire, heeft een paar budgetroutes en een eigen treinstation.
Veel bezoekers van ver vliegen naar Londen, Amsterdam, Dublin of Parijs en stappen daar over. Kom je in Londen aan, dan is de trein naar het noorden van deur tot deur vaak even snel als een aansluitende vlucht, en veel aangenamer.
Aankomen met de trein
- Londen–Edinburgh duurt ruwweg 4½ uur over de East Coast Main Line vanaf King’s Cross, met ongeveer elk half uur een trein; het laatste stuk loopt langs de kust van Northumberland en Berwickshire.
- Londen–Glasgow duurt ongeveer 4½–5 uur over de West Coast Main Line vanaf Euston.
- De Caledonian Sleeper rijdt zes nachten per week vanaf London Euston naar Edinburgh en Glasgow en verder naar Fort William, Inverness en Aberdeen. Wakker worden op Rannoch Moor is een van de grote treinervaringen van Europa; coupés moet je ruim van tevoren boeken.
Advance-tickets, die tot zo’n twaalf weken vooruit worden verkocht, zijn veel goedkoper dan een kaartje op de dag zelf.
Aankomen over de weg of over zee
Vanuit Engeland leidt de M6/A74(M) naar Glasgow en de A1 of de A68 naar Edinburgh; reken op zeven tot acht uur rijden vanaf Londen. Langeafstandsbussen (National Express, FlixBus, megabus) zijn de goedkoopste manier om naar het noorden te komen. Autoveerboten uit Noord-Ierland varen van Belfast en Larne naar Cairnryan in Zuidwest-Schotland. Er is op dit moment geen rechtstreekse passagiersveerboot tussen Schotland en het Europese vasteland – de dichtstbijzijnde is de nachtboot van Amsterdam (IJmuiden) naar Newcastle, op ongeveer twee uur rijden van Edinburgh.
Rondreizen met de trein
ScotRail rijdt bijna alle treinen binnen Schotland. Het net is dicht in de Central Belt en dunt in de Hooglanden uit tot een handvol lange, prachtige enkelsporige lijnen. Edinburgh en Glasgow zijn verbonden door snelle treinen, ongeveer elke 15 minuten (een rit van zo’n 50 minuten).
| Traject | Gebruikelijke reistijd | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Edinburgh – Glasgow | 50 min | Op drukke momenten elke 15 minuten; meerdere routes. |
| Edinburgh – Stirling | 45–50 min | Glasgow – Stirling duurt ongeveer 30–40 minuten. |
| Edinburgh – Inverness | 3½ uur | De Highland Main Line via Pitlochry en Aviemore. |
| Edinburgh – Aberdeen | 2½ uur | Over de Forth Bridge en langs de oostkust. |
| Glasgow – Fort William – Mallaig | 3¾ uur / 5¼ uur | De West Highland Line: Loch Lomond, Rannoch Moor, het Glenfinnan-viaduct. Een paar treinen per dag. |
| Glasgow – Oban | 3 uur | De andere tak van de West Highland Line, voor de veerboot naar Mull. |
| Inverness – Kyle of Lochalsh | 2¾ uur | De Kyle-lijn: van kust tot kust, tot aan de rand van Skye. |
| Inverness – Thurso / Wick | 4–4½ uur | De Far North Line, voor de veerboot naar Orkney in Scrabster. |
Panoramische lijnen. De West Highland Line en de Kyle-lijn zijn bestemmingen op zich. Ga bij vertrek uit Glasgow links zitten voor Loch Lomond, en reserveer in de zomer een zitplaats – de treinen hebben maar een paar rijtuigen. De seizoensgebonden Jacobite-stoomtrein tussen Fort William en Mallaig is een aparte, particulier geëxploiteerde dienst die vroeg uitverkocht is; gewone ScotRail-treinen steken hetzelfde viaduct over voor een fractie van de prijs.
Passen. De Spirit of Scotland Travelpass geeft onbeperkt reizen met treinen en veel bussen en veerboten op 4 dagen binnen 8 dagen of op 8 dagen binnen 15 dagen; de Highland Rover en de Central Scotland Rover gelden voor kleinere gebieden. Ze verdienen zichzelf terug met twee of drie lange ritten – controleer de actuele prijzen en voorwaarden bij ScotRail. Railcards die een derde korting geven, zijn de moeite waard bij een langer verblijf.
Langeafstandsbussen en lokale bussen
De bussen van Scottish Citylink komen waar het spoor niet komt: van Glasgow naar Glencoe, Fort William en Skye; van Inverness naar Skye en Ullapool; van Glasgow naar Oban en Campbeltown; plus frequente ritten Edinburgh–Glasgow en expresdiensten naar Inverness en Aberdeen. In de zomer kun en moet je een zitplaats reserveren, en Explorer Passes geven meerdere dagen onbeperkt reizen. Megabus en Ember (elektrische bussen) concurreren op de belangrijkste intercityroutes. Lokale bussen in de Hooglanden en op de eilanden rijden weinig, zijn vaak op schooltijden afgestemd en rijden mogelijk niet op zondag.
Veerboten
Caledonian MacBrayne (CalMac) verzorgt bijna alle diensten naar de eilanden voor de westkust; NorthLink Ferries vaart naar Orkney en Shetland, en Pentland Ferries vaart een tweede route naar Orkney.
| Route | Overtocht | Voor |
|---|---|---|
| Oban – Craignure | ongeveer 50 min | Mull (daarna Fionnphort – Iona, 10 min, voetpassagiers) |
| Mallaig – Armadale | ongeveer 30–45 min | Skye, als alternatief voor de brug |
| Uig (Skye) – Tarbert / Lochmaddy | ongeveer 1¾ uur | Harris en North Uist |
| Ullapool – Stornoway | ongeveer 2½–2¾ uur | Lewis |
| Ardrossan of Troon – Brodick | ongeveer 1 uur | Arran |
| Scrabster – Stromness | ongeveer 1½ uur | Orkney (NorthLink) |
| Gills Bay – St Margaret’s Hope | ongeveer 1 uur | Orkney (Pentland Ferries) |
| Aberdeen – Kirkwall – Lerwick | 6 uur / ’s nachts | Orkney en Shetland (NorthLink) |
Boek vooraf, en blijf flexibel. Voetpassagiers kunnen meestal gewoon komen opdagen, maar de plaatsen voor voertuigen op de populaire routes zijn in de zomer weken van tevoren uitverkocht. De vloot aan de westkust veroudert en heeft de afgelopen jaren te maken gehad met herhaalde storingen en vertraagde opleveringen van nieuwe schepen, boven op de gewone uitval door het weer; routes worden soms naar een andere haven verlegd (de dienst naar Arran heeft bijvoorbeeld gewisseld tussen Ardrossan en Troon). Controleer de actuele status van de dienst bij de rederij de dag ervoor en op de ochtend van vertrek, plan geen krappe aansluiting op een vlucht, en houd in elke eilandroute één dag vrij. Met de ‘Hopscotch’-tickets voor eilandhoppen van CalMac bundel je meerdere overtochten.
Vliegen binnen Schotland
Loganair vliegt vanuit Glasgow, Edinburgh, Inverness en Aberdeen naar Kirkwall, Stornoway, Benbecula, Islay, Tiree, Shetland en andere eilanden. De tarieven zijn hoog, maar de tijdwinst is groot. De vlucht Glasgow–Barra landt bij laagwater op een strand – de enige lijnvlucht ter wereld met een strandlanding.
Autohuur en autorijden
Buiten de steden geeft een auto de meeste vrijheid. Alle grote verhuurders zitten op de luchthavens en in Edinburgh, Glasgow en Inverness; doorgaans moet je minstens een jaar een volwaardig rijbewijs hebben, en bestuurders onder de 25 (en soms boven de 75) krijgen te maken met toeslagen of beperkingen. De meeste auto’s zijn handgeschakeld; automaten kosten meer en raken in de zomer op. Maak bij het ophalen foto’s van de auto en controleer het eigen risico van de verzekering.
Je rijdt links. Lees onze uitleg over eenbaanswegen en passeerplaatsen voordat je naar het noorden of westen vertrekt. Brandstof is in de Hooglanden en op de eilanden merkbaar duurder, en de reistijden van je navigatie zijn optimistisch – reken op een derde meer.
Zonder auto
Je kunt heel goed een groot deel van Schotland zien zonder te rijden: kies Edinburgh, Glasgow en Inverness als uitvalsbases, reis ertussen met de trein, en gebruik dagtours voor Glencoe, Loch Ness, Skye en het whiskyland. Elk van onze bestemmingsgidsen heeft een eigen vervoerspagina.
