Het gebied valt uiteen in drie delen: het nationaal park rond Aviemore, het whiskyland een uur naar het noordoosten, en Deeside over de bergen in het zuidoosten. Elk verdient een dag; de wegen ertussen zijn mooi en traag.
1 De Malt Whisky Trail
Een bewegwijzerde route verbindt enkele van de bezoekersvriendelijkste distilleerderijen van Speyside, waaronder Glenfiddich in Dufftown – in 1887 opgericht door William Grant en nog altijd in familiebezit –, het fraaie oude Strathisla in Keith, Cardhu, Glen Grant met zijn victoriaanse tuin, en The Glenlivet in zijn afgelegen dal. Een standaardrondleiding legt het mouten, beslaan, vergisten en distilleren uit, voert langs een pakhuis vol slapende vaten en eindigt met een dram.
Praktisch: Rondleidingen zijn betaald en duren meestal 1–1½ uur; boek vooraf. Bestuurders krijgen proefmonsters mee naar huis. De meeste distilleerderijen zijn dicht rond Kerstmis en tijdens een ‘silent season’ voor onderhoud, in de zomer of de winter.
2 Dufftown, Aberlour en Craigellachie
Drie kleine, uit steen opgetrokken dorpen in het hart van het whiskyland. Dufftown noemt zichzelf de malt-whiskyhoofdstad van de wereld en heeft de ruïne van Balvenie Castle; Aberlour staat bekend om whisky en shortbread; Craigellachie heeft de sierlijke ijzeren brug van Thomas Telford uit 1814 en, vlakbij, de Speyside Cooperage, waar je kunt zien hoe kuipers met de hand eikenhouten vaten maken en repareren.
Praktisch: De dorpen verken je gratis; de kuiperij vraagt een toegangsprijs voor de rondleiding (op werkdagen). Het wandelpad Speyside Way verbindt alle drie langs de rivier.
3 Aviemore, Rothiemurchus en Loch an Eilein
Aviemore zelf is een functionele vakantieplaats, maar het ligt naast Rothiemurchus, een van de mooiste stukken inheems dennenbos van Schotland. Het makkelijke rondje om Loch an Eilein, met een kasteelruïne op het eilandje, is een klassieke gezinswandeling; in het bos leven rode eekhoorns, kuifmezen en, met wat geluk, auerhoenders.
Praktisch: Gratis; parkeertarief bij Loch an Eilein. Het rondje om het loch is ongeveer 5 km en 1½ uur over vlakke paden.
4 Loch Morlich en Cairngorm Mountain
Zeven mijl van Aviemore heeft Loch Morlich een zandstrand – het hoogstgelegen van Groot-Brittannië – aan de voet van de noordelijke ketels, met watersport in de zomer. De weg eindigt bij het skigebied Cairngorm Mountain, waar een kabelspoorweg richting het plateau klimt. Die is de afgelopen jaren langdurig gesloten geweest voor reparaties; controleer of hij rijdt.
Praktisch: Strand gratis; betaald parkeren. Bergpaden vanaf het skigebied brengen je snel in serieus bergterrein – ga goed uitgerust op pad. Er rijden bussen vanuit Aviemore.
5 De rendieren van de Cairngorms
De enige vrij rondlopende rendierkudde van Groot-Brittannië graast sinds 1952 op deze heuvels. Op tochten met gids vanuit het Reindeer Centre in Glenmore wandel je naar ze toe – een gedenkwaardig half uur tussen uiterst kalme dieren.
Praktisch: Betaald; de tochten moet je vooraf boeken en je loopt een ruw stuk heuvelop. Afhankelijk van het weer.
6 Highland Wildlife Park en het Highland Folk Museum
In Kincraig houdt het Highland Wildlife Park soorten uit koude klimaten – ijsberen, sneeuwluipaarden, Schotse wilde katten – in grote verblijven op de helling, met een reservaat waar je met de auto doorheen rijdt. Een paar mijl zuidelijker, in Newtonmore, herschept het openluchtmuseum Highland Folk Museum een nederzetting uit de achttiende eeuw en latere crofts en werkplaatsen; er zijn scènes uit Outlander opgenomen.
Praktisch: Wildpark: betaald, reken op 3 uur. Folk Museum: gratis (donaties), meestal open van april tot en met oktober; reken op 2 uur.
7 De Strathspey Railway
Stoomtreinen en historische dieseltreinen rijden tien mijl van Aviemore via Boat of Garten naar Broomhill, met de Cairngorms als decor. Het nabijgelegen Loch Garten staat bekend om de visarenden die er elke lente terugkeren om te broeden.
Praktisch: Betaald; rijdt vooral van de lente tot de herfst, plus speciale kerstritten. De rit heen en terug duurt ongeveer 1½ uur.
8 Royal Deeside: Balmoral, Braemar en Ballater
Koningin Victoria werd verliefd op het bovendal van de Dee; prins Albert kocht het landgoed Balmoral in 1852 en bouwde het huidige kasteel. Als het landgoed open is, kun je door het park en de tuinen wandelen en tentoonstellingen bekijken. In Braemar, in het westen, vindt elk jaar in september de beroemde Highland Gathering plaats; Ballater, in het oosten, is een net victoriaans dorp waar de winkels hun predicaat van hofleverancier tonen. De weg vanuit Speyside over de Lecht maakt deel uit van de spectaculaire Snow Roads-route.
Praktisch: Balmoral: betaald, seizoensgebonden geopend – controleer de data. Ongeveer 1½–2 uur rijden vanaf Aviemore over hoge passen die bij sneeuw dicht kunnen gaan; vanuit Aberdeen rijden er bussen Deeside in.
Tours met gids: Speyside & de Cairngorms
Toegangsticket vanaf €27 Kingussie: toegangsticket Highland Wildlife Park
Een reservaat waar je met de auto doorheen rijdt en een wandelpark in de Cairngorms, met wilde katten, sneeuwluipaarden en ijsberen – het gezinsuitje bij Aviemore.
Rondleiding & proeverij vanaf €25 Speyside: rondleiding en proeverij bij Cardhu Distillery
Een rondleiding door een klassieke Speyside-distilleerderij met een begeleide proeverij van drie drams en een cocktail.
